Outelizador(a):Renamed User 3850475139/Rebitalizaçon lhenguística

La rebitalizaçon lhenguística, tamien coincida cumo rebebificaçon lhenguística ó amberson de sustituiçon lhenguística, yê ua tentatiba de deter ó reberter l declínio dua lhéngua ó de rebibir ua stinta. Ls ambolbidos nesto puoden ancluir partes cumo lhenguistas, grupos culturales ó quemunitairos ó gobernos. Alguns defenden ua çtinçon antre l reabibamiento lhenguístico (la ressurreiçon dua lhéngua muorta sien falantes natibos eisistentes) i la rebitalizaçon lhenguística (l resgate du lhenguaige "moribunda"). Ten sido apuntado qu'houbo solo un eisemplo bien-sucedido dun renacimiento cumpleto dua lhéngua, l de la lhéngua heibraica, criando ua nuoba geraçon de falantes natibos sien nanhun falante natibo pré-eisistente cumo modelo.

Las lhénguas çtinadas a la rebitalizaçon ancluen aqueilhas cujo uso i proeminéncia stan seberamente lhemitados. A las bezes, bárias táticas de rebitalizaçon de la lhéngua puoden ser ousadas anté mesmo para tentar ressucitar lhénguas stintas. Ambora ls oujetibos de la rebitalizaçon de la lhenguaige barien muito de causo para causo, eilhes giralmente ambuolben la tentatiba de spandir l númaro de falantes i l'uso dua lhéngua, ó tentar manter l nible atual de uso para proteger la lhéngua de la stinçon ó de la muorte.

Rezones pa la rebitalizaçon barian. Solo ne ls redadeiros tiempos, stima-se que más de 2000 lhénguas yá téngan sido stintas. La ONU stima que más de metade de las lhénguas faladas hoije ten menos de 10000 falantes i que un quarto ten menos de 1000 falantes i que, a menos qu'haba alguns sfuorços pa ls manter, ne ls próssimos cien anhos la maiorie deilhes stinguir-se-á. Esses númaros son frequentemente citados cumo rezones pulas quales la rebitalizaçon lhenguística yê neçaira para preserbar la dibersidade lhenguística. La cultura i la eidantidade tamien son frequentemente citadas cumo rezones pa la rebitalizaçon lhenguística, quando ua lhéngua yê percebida cumo un "tesouro cultural" único. Frequentemente, ua quemunidade bé ua lhéngua cumo ua parte única de la sue cultura, conetando-la culs sous antrepassados ó cula tierra, cumpondo ua parte eissencial de la sue stória i outo-eimaige.

La rebitalizaçon lhenguística tamien stá intimamente lhigada al campo lhenguístico de la decumentaçon de la lhéngua. Nesse campo, ls lhenguistas tentan criar registros cumpletos de la gramática, de l bocabulairo i de ls recursos lhenguísticos dua lhéngua. Esta prática puode muitas bezes lhebar a ua maior preocupaçon pula rebitalizaçon dua lhéngua specífica ne l studo. Para alhá desso, la tarefa de decumentaçon yê muitas bezes pensada cul oujetibo de la rebitalizaçon.

Ls quatro graus de cumprometimiento lhenguístico

Saudable/fuorte

To las geraçones úsan la lhéngua nua bariadade de situaçones.

Anfraquecimento/doente

Falada pulas pessonas más bielhas; nun outelizado totalmente por geraçones más nuobas.

Moribunda/a morrer

Solo alguns falantes (nun ninos) permanecen; yá nun yê ousado por ninos cumo lhéngua mai.

Stinto

Yá nun yê falado ó potencialmente falado.

Teorie

Un de ls passos preliminares más amportantes na rebitalizaçon/recuperaçon dua lhéngua ambolbe stablecer anté que grau ua lhéngua fui çlocada. Esso ajuda las partes ambolbidas a ancontrar la melhor maneira de ajudar ó reatibar essa mesma lhéngua.

Eisisten muitas teories ó modelos defrentes que tentan traçar un plano pa la rebitalizaçon lhenguística. Ua deilhas yê fornecida pulo célebre lhenguista Joshua Fishman. L modelo de Fishman para rebibir lhénguas amenaçadas (ó drumidas), ó para las tornar sustentables, cunsiste nun porcesso de uito etapas. Ls sfuorços deben ser cuncentrados nas etapas eineciales de restouraçon anté que seian cunsolidados antes de passar pa las etapas posteriores. Las uito etapas son: